fbpx

    Hipoglikemia reaktywna – co to jest? Objawy, diagnostyka i dieta

    Hipoglikemia reaktywna
    1000 700 Barbara Dąbrowska-Górska

    Hipoglikemia reaktywna to nagły spadek stężenia cukru we krwi (glukozy) do wartości poniżej 55 mg/dl u osób zdrowych i poniżej 70 mg/dl u osób chorujących na cukrzycę, w krótkim czasie po posiłku. To bardzo niebezpieczny stan, który może prowadzić do wypadków i zagrażać Twojemu zdrowiu. Hipoglikemia reaktywna najczęściej współwystępuje z insulinoopornością.

    Odpowiednia dieta przynosi ulgę i zmniejsza częstotliwość hipoglikemii reaktywnej.

    Na skróty:

    Hipoglikemia reaktywna – co to jest? Przyczyny

    Hipoglikemia reaktywna  to stan nagłego spadku stężenia cukru we krwi (glukozy) do wartości poniżej 55 mg/dl u osób zdrowych i poniżej 70 mg/dl u osób chorujących na cukrzycę, w krótkim czasie po posiłku. Do hipoglikemii reaktywnej najczęściej dochodzi jednak nie wcześniej niż 120 minut po posiłku. Rozpiętość czasowa wystąpienia objawu może wynosić nawet 2-5 godzin. Charakterystyczne dla tego stanu jest to, że teoretycznie nie ma przyczyny do tak niskiego stężenia glukozy, bo przecież zjadłaś posiłek, który powinien zapewnić stabilną glikemię (poziom cukru) aż do następnego posiłku. Winna jest insulina i jej nieprawidłowe wydzielanie.

    Insulina to hormon wydzielany przez trzustkę, którego zadaniem jest „upakowanie” cukru (glukozy z krwi) do komórek, w których cukier zostanie zużyty na bieżące potrzeby lub zmagazynowany w postaci tkanki tłuszczowej.

    Mechanizm hipoglikemii reaktywnej

    W hipoglikemii reaktywnej, w pierwszej fazie po posiłku, insulina wydzielana jest w zbyt małej ilości, co skutkuje znaczącym wzrostem stężenia glukozy we krwi. Wysoki poziom glukozy we krwi prowadzi do pobudzania trzustki, która budzi się z „opóźnionym” zapłonem i nagle zaczyna wydzielać duże ilości insuliny. To skutkuje gwałtownym spadkiem stężenia glukozy we krwi, czyli tytułową poposiłkową hipoglikemią reaktywną.

    W badaniu OGGT (doustny test obciążenia glukozą) wraz z pomiarami stężenia insuliny widzisz wtedy wzrost stężenia glukozy po 1h i niewielki wzrost insuliny. Potem, po 2h, gwałtowny spadek stężenia glukozy i znaczący wzrost stężenia insuliny.

    Niestety im więcej insuliny, tym bardziej komórki mięśniowe i tkanki tłuszczowej przestają na nią reagować. Dochodzi do rozwoju lub wzmocnienia insulinooporności. W insulinooporności (przeczytaj więcej o diecie w insulinooporności) komórki nie reagują na insulinę, dlatego trzustka produkuje jej coraz więcej. Błędne koło się zamyka.

    Pamiętaj jednak, że insulinooporność nie zawsze prowadzi do hipoglikemii reaktywnej. Najczęściej, w insulinooporności wraz ze wzrostem stężenia glukozy we krwi rośnie stężenie insuliny i oba parametry, ze względu na oporność komórek na insulinę, pozostają przez dłuższy czas podwyższone.

    Hipoglikemia reaktywna często idzie w parze z insulinoopornością, stanem przedcukrzycowym czy cukrzycą typu 2. Bywa też, że występuje bez wyraźnej przyczyny. Mówimy wtedy o hipoglikemii rekatywnej idipatycznej. Jeśli hipoglikemia reaktywna występuje u osób szczupłych, zdrowych, u których w bliskiej rodzinie występują przypadki cukrzycy typu 2, to należy zachować szczególną ostrożność. Może to wskazywać na obciążenie genetyczne.

    Hipoglikemia reaktywna – objawy

    Z hipoglikemią reaktywną nie ma żartów. Jej objawy, w zależności od nasilenia, mogą być bardzo niebezpieczne i prowadzić nawet do zagrożenia życia. Najczęstszymi objawami hipoglikemii reaktywnej są:

    • splątanie i problem z doborem słów,
    • zimne poty,
    • trzęsące się dłonie,
    • gwałtowna senność (czasem moi podopieczni usypiają w autobusie, za biurkiem czy kierownicą),
    • silne zmęczenie,
    • omdlenia,
    • zawroty głowy,
    • lęk i niepokój,
    • przyspieszone bicie serca (tachykardia).

    Zobacz mój profil na portalu znanylekarz.pl

    Jak zdiagnozować hipoglikemię reaktywną?

    Hipoglikemię reaktywną stwierdza się na podstawie badania obciążenia glukozą (75 g), inaczej nazywanego krzywą cukrową. W medycynie profesjonalnie badanie to określa się jako test doustnego obciążenia glukozą tzw. OGGT. Przy podejrzeniu hipoglikemii reaktywnej w badaniu tym warto określać jednocześnie stężenia glukozy i insuliny we krwi (na czczo,  po 1 godzinie i po 2 godzinach), żeby potwierdzić ewentualną insulinooporność.

    U osób z hipoglikemią reaktywną najczęściej obserwuje się wysokie stężenie glukozy we krwi już po godzinie od spożycia posiłku i gwałtowny jego spadek po 2 godzinach. 

    Uwaga, podanie 75 g czystej glukozy u osób ze skłonnościami do hipoglikemii reaktywnej może wywołać bardzo gwałtowną hipoglikemią. Z tego powodu krzywą cukrową wykonujcie zawsze z obstawą bliskiej osoby, która w razie złego samopoczucia czy omdlenia szybko zawoła pomoc medyczną. Czasem hipoglikemia reaktywna może przyjmować tzw. formę późną, dlatego bywa, że badanie rozszerza się o pomiary w 3, 4 i 5 godzinie.

    Dieta w hipoglikemii reaktywnej

    Zjawisko hipoglikemii reaktywnej nie zostało jeszcze dokładnie poznane, dlatego nie ma oficjalnych wytycznych, którymi możemy się posługiwać opracowując dietę w tej dolegliwości. W rzeczywistości wytyczne bazują na obserwacji tego, w jakim czasie od spożycia posiłku występuje hipoglikemia reaktywna i jak dana osoba reaguje na poszczególne pokarmy. Taka uważna samoobserwacja pozwala na stworzenie indywidualnych zaleceń dopasowanych do potrzeb.

    Zasady diety w hipoglikemii reaktywnej

    1. Jedz 3-5 posiłków dziennie. Ilość posiłków dobierz do swoich indywidualnych predyspozycji. Niektórzy mają stabilniejsze stężenie cukru we krwi jedząc 3 większe posiłki, inni spożywając 5 mniejszych. Nie ma jednej, idealnej drogi.
    2. Unikaj cukrów prostych w słodyczach, sokach i napojach.
    3. Nie rezygnuj z owoców, ale łącz je z orzechami.
    4. Źródła węglowodanów (np. makaron, pieczywo, ryż) łącz w jednym posiłku ze źródłami białka (mięso, strączki, nabiał, ryby).
    5. Do każdego posiłki dodawaj minimum 2 gatunki warzyw. Błonnik pokarmowy w nich zawarty opóźnia przyswajanie węglowodanów.
    6. ZAWSZE miej przy sobie przekąskę na wypadek nagłego stanu hipoglikemii reaktywnej. W takiej sytuacji najlepiej sprawdzi się połączenie węglowodan + tłuszcz np. chleb chrupki razowy z garścią pestek/orzechów.

    Coraz częściej podkreśla się także, że jedną z przyczyn hipoglikemii reaktywnej może być zaburzona mikrobiota jelitowa. Dlatego, poza dietą i ewentualnym leczeniem farmakologicznym, drogą do poprawy samopoczucia może być również stosowanie probiotyków oraz dieta bogata w prebiotyki (pożywa dla „dobrych” bakterii, głównie błonnik pokarmowy rozpuszczalny w wodzie znajdujący się w warzywach i owocach). Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe produkowane przez mikrobiotę (postbiotyki), które ułatwiają kontrolę stężenia cukru we krwi i zapobiegają rozwojowi hipoglikemii reaktywnej.

    Zdjęcie okładkowe: Cris Saur/Unsplash

    Bibliografia:

    Dowiedz się więcej o insulinooporności:

    Barbara Dąbrowska-Górska
    Autor

    Barbara Dąbrowska-Górska

    Dietetyk z powołania, z wyższym wykształceniem żywieniowym! Praca z Pacjentami daje mi ogromną satysfakcję. Wiem, że mam swój udział w dłuższym i lepszym życiu moich podopiecznych! Na co dzień piszę także bloga eksperckiego. Stworzyłam Pozytywną Dietetykę, pomagam odzyskać zdrową relację z ciałem. Napisz do mnie na adres e-mailowy: kontakt@barbaradabrowska.pl. Chcesz skorzystać z mojej pomocy? Zamów indywidualną dietę online. Umów się na konsultację online. Kup gotowe jadłospisy.

    Wszystkie wpisy autora Barbara Dąbrowska-Górska

    Zostaw komentarz

    Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.